Từ thế kỷ 19 đến những năm 1930, một chế độ tiền tệ có tên gọi kim bản vị (gold coin standard) được áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới. Tất cả mọi giao dịch, giao thương trong thời điểm này đều được trao đổi bằng vàng. Nhưng đến nay chỉ còn vài quốc gia nào áp dụng chế độ tiền tệ này. 

Chế độ kim bản vị thực chất là gì?

Vì sao chế độ kim bản vị không còn được áp dụng?

Nói một cách dễ hiểu, chế độ kim bản vị (bản vị vàng) là chế độ công nhận chức năng tiền tệ của vàng. Không những vậy, trong chế độ này hàm lượng vàng chính là tiêu chuẩn ấn định cho các giá trị khác. 

Trong các quốc gia theo bản vị vàng, vẫn có các hình thức tiền tệ khác tồn tại như tiền xu, tiền giấy,… Tuy nhiên, vàng vẫn là loại tiền phổ biến, có giá trị cao nhất.

Việc thanh toán qua lại của các quốc gia cũng có thể tiến hành bằng vàng thay vì ngoại tệ như hiện tại.

Lý do vàng được sử dụng với chức năng tiền tệ

Vì sao chế độ kim bản vị không còn được áp dụng?

Có 4 thuộc tính cơ bản để xác định một vật chất có thể có chức năng tiền tệ.

  • Một là, vật chất đó phải dễ phân biệt với các vật chất khác.
  • Hai là, vật chất đó phải có độ bền, chắc chắn, không dễ biến dạng.
  • Ba là nó phải ổn định về lượng.
  • Cuối cùng, giá trị nội tại của nó phải luôn ổn định, ít biến động. 

Tất nhiên, vàng là kim loại đáp ứng đầy đủ nhất tất cả các thuộc tính trên. Ngoài ra, giá trị của vàng còn nằm ở chỗ nó có màu sắc đẹp, không bị ăn mòn, tinh khiết, khó làm giả,… 

Những lợi ích của chế độ kim bản vàng

Theo David Hume – nhà kinh tế học, triết gia, nhà sử học Scotland cho rằng, chế độ tiền pháp định hiện hành tại các quốc gia có nguy cơ lạm phát rất cao.

“Thứ nhất, các ngân hàng nhà nước có thể in tiền không giới hạn mỗi khi xảy ra các bất ổn. Do vậy, đồng tiền có khả năng cao sẽ mất giá trong tương lai. Thứ hai, việc mỗi nước đều sử dụng một đồng tiền riêng sẽ gây khó khăn trong việc thiết lập cơ cấu cố định tỷ giá tiền tệ. Việc chênh lệch giá trị của đồng tiền này với đồng tiền kia sẽ tạo khó khăn cho giao dịch thương mại quốc tế”, nhà phân tích David Hume nhận định.

Vì sao chế độ kim bản vị không còn được áp dụng?

Trong khi đó, nếu áp dụng chế độ kim bản vị thì lạm phát rất ít có khả năng xảy ra. Nguyên nhân đầu tiên, vàng là có hạn. Sau hàng ngàn năm khai thác vàng, số lượng vàng do con người sở hữu chỉ có khoảng 125 nghìn tấn. Như vậy, nếu gom vàng của cả trái đất lại cũng chỉ xếp vừa một nhà thi đấu bóng rổ. Đồng nghĩa, con người dù muốn cũng không thể “in” vàng hàng loạt dẫn đến lạm phát. 

Nguyên nhân thứ hai là vàng là vật chất có giá trị sử dụng ở tất cả các quốc gia. Bạn có thể đổi vàng ra bất kỳ đồng tiền nào. Đồng thời, giá trị của nó luôn ổn định và ít khi bị suy giảm hay thao túng bởi các chính phủ.

Vì sao chế độ kim bản vị không còn tồn tại?

Lượng vàng trên thế giới có quá ít so với nhu cầu

Đối với quan niệm của nhiều người, chỉ có chế độ kim bản vị đầy đủ mới có thể ngăn ngừa lạm phát hoàn toàn. Đây là chế độ chỉ sử dụng 100% vàng cho lưu thông kinh tế, không sử dụng tiền giấy hoặc tiền xu. 

Tuy nhiên, quan niệm này lại vấp phải sự cản trở cực kỳ lớn đến từ số lượng hữu hạn của vàng. Trong nhiều thế kỷ, người ta đã khai thác gần như cạn kiện trữ lượng vàng của trái đất. Với lượng vàng hiện tại, không thể nào đủ để duy trì hoạt động kinh tế toàn cầu. Hoặc giả, người ta phải nâng giá vàng lên vài chục đến vài trăm lần nếu muốn thực hiện chế độ kim bản vàng.

Chế độ kim bản vàng có thể gây ra giảm phát

Đây là một nhận định của John Maynard Keynes – một trong những người phản đối chế độ kim bản vàng mạnh mẽ nhất. Theo ông, sự cứng nhắc của vàng sẽ khiến các nền kinh tế thiếu sự linh hoạt.

Ví dụ cơ bản: trên thế giới chỉ còn 2 quốc gia, gồm A và B. Quốc gia A sản xuất vượt trội khiến cung vượt cầu, họ sẽ hạ giá sản phẩm. Nhằm xuất khẩu qua B. Dẫn đến dòng vàng sẽ đổ về A vì con người luôn chọn sản phẩm chất lượng tốt nhất có giá rẻ nhất.

Lúc này, các đối thủ cạnh tranh của quốc gia A cũng buộc phải hạ giá sản phẩm để thu hút dòng vàng. Và tất nhiên, quốc gia A cũng phải theo xu thế giảm giá để bảo toàn số vàng hiện có. Quốc gia A phải đảm bảo luồng vàng phải đủ để giải quyết lạm phát và lần giảm giá trước đó.

Cần nói thêm là lượng vàng lưu hành ở các nước kém hiệu quả sẽ bị giảm sút đáng kể. Điều này dẫn đến không một ai muốn đầu tư hay cạnh tranh khi giá cả liên tục giảm xuống.

Chưa kể, chế độ kim bản vị cũng không có khả năng tạo thêm vàng để khôi phục nền kinh tế.

Nhìn chung, chế độ kim bản vị có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Mỗi khi xảy ra khủng hoảng hay lạm phát, chế độ này luôn được các nhà kinh tế học đưa ra bàn luận. 

Tuy đã mất đi chức năng tiền tệ của mình, nhưng vàng vẫn còn giá trị dự trữ. Vàng còn là kênh đầu tư an toàn, ổn định được các quốc gia sử dụng như một khoản bảo hiểm rủi ro cho nền kinh tế.

Hiện nay kim cương tự nhiên không còn là sự lựa chọn hợp lý vì mức giá quá cao, thay vào đó người dùng có thể lựa chọn Moissanite có vẻ đẹp và đặc điểm tương đồng gần như hoàn toàn kim cương tự nhiên nhưng có mức giá tốt hơn rất nhiều.

Bạn hãy xem thêm:

Hiện tại Jemmia có 3 Showroom để quý khách hàng trải nghiệm trực tiếp trang sức Moissanite tại:

Xem nhẫn cầu hôn 2020Xem giá kim cương