“Hàng ngàn người đã chết và hàng triệu người trở thành dân tị nạn. Không một ai trong số họ từng nhìn thấy kim cương”. Đây là câu thoại mở đầu cho phim Kim Cương Máu (Blood Diamond) bộ phim kinh điển vạch trần những hệ luỵ về vấn nạn khai thác kim cương được sản xuất vào năm 2006.

Kim cương máu

Sau thành công vang dội của bộ phim này, khái niệm kim cương máu, kim cương xung đột (Conflict Diamond) càng được truyền bá rộng rãi.

Những người vẫn nghĩ kim cương là một tạo vật đẹp đẽ gắn liền với tình yêu vĩnh hằng đã có cái nhìn sâu sắc hơn.

Họ biết, ẩn sau sự lấp lánh tuyệt vời kia là máu, nước mắt, bạo lực và chết chóc.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Ẩn sau sự lấp lánh tuyệt vời kia là máu, nước mắt, bạo lực và chết chóc

Và khi khách hàng bắt đầu cân nhắc về nguồn gốc của trang sức, các hãng kinh doanh kim cương đã đưa ra những thông điệp truyền thông mới.

Khái niệm kim cương đạo đức (Moral Diamond), kim cương hòa bình (Peace Diamond) được tạo ra để nói về loại đá quý “trong sạch” hơn.

Tuy nhiên, trước khi quyết định mua trang sức kim cương cho lễ cưới, lễ đính hôn, để tặng cho một người yêu quý hay đánh dấu một kỷ niệm quan trọng bạn nên biết điều này: Tất cả kim cương đều là kim cương máu.

Mục lục nội dung:

Kim cương máu là gì? – khái niệm và nguồn gốc

Tính đến năm 1999, tổng sản lượng kim cương trên toàn thế giới ước đạt 6,8 tỷ USD. Trong đó, 55.8% sản lượng  tức 3,8 tỷ USD được kiểm soát và quản lý. Số kim cương này được khai thác chủ yếu ở Nam Phi, Namibia, Botswana, Canada và Úc. 

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Có đến hơn 20% kim cương trên thị trường là kim cương máu

Tiếp theo là 1,6 tỷ USD (23,5%) kim cương được khai thác từ Nga. Còn 1,4 tỷ USD còn lại không được kiểm soát. Chúng chủ yếu được khai thác từ Angola (600 triệu USD), Cộng hòa dân chủ Congo và các nước khác (800 triệu USD).

Nếu tính gộp cả sản lượng của Nga, số kim cương hợp pháp, được kiểm soát chỉ chiếm hơn 70%. Phần còn lại nằm trong tay các tổ chức chống chính phủ hay phiến quân Hồi giáo. Chúng chính là kim cương máu!

Định nghĩa kim cương máu

Global Witness (NGO) là tổ chức phi chính phủ chống bóc lột tài nguyên, tham nhũng, vi phạm nhân quyền quốc tế.

Năm 1998, tổ chức này đã công bố một báo cáo mang tên Cuộc mua bán tàn khốc (A Rough Trade). 

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Văn bản báo cáo mang tên Cuộc mua bán tàn khốc (A Rough Trade)

Văn bản này đã chỉ rõ vai trò của kim cương trong việc tài trợ cho cuộc nội chiến ở Angola. Đây là xuất phát điểm của các khái niệm: kim cương máu, kim cương xung đột, kim cương nóng, kim cương màu đỏ….

Sau đó, Liên Hiệp Quốc định nghĩa: kim cương máu là những viên đá quý được sản xuất tại các khu vực do phiến quân kiểm soát. Các lực lượng này sẽ dùng tiền thu được từ kim cương để mua bán vũ khí hoặc tài trợ cho các hành động quân sự phi pháp.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Kim cương máu ở Châu Phi là những viên đá quý có nguồn gốc tự nội chiến và xung đột

Những tội ác của kim cương máu

Để duy trì quân đội, chế độ chính trị và các mối quan hệ chiến lược thì những lực lượng phiến quân cần phải có tiền. 

Tuy nhiên, do là tổ chức phản động nên chúng không thể hoạt động mua bán với các quốc gia khác. Thậm chí, các tổ chức này cũng không thể nhận được nguồn tài trợ bên ngoài vì các lệnh trừng phạt quốc tế.

Do vậy, hầu hết chi phí nuôi quân đội, mua vũ khí và các hoạt động khác đều đến từ việc cướp bóc, tống tiền và buôn lậu. 

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Phiến quân cưỡng bức lao động khai thác kim cương

Ở các vùng đất mà phiến quân chiếm đóng, các hoạt động khai thác diễn ra thường xuyên. Hàng triệu người dân bản địa đã bị giết chết hoặc đánh đập, hãm hiếp. Tất cả họ đều là lao động cưỡng bức phục vụ việc khai thác gỗ, vàng, dầu mỏ, đá quý và săn bắt.

Những cuộc chiến tranh về kim cương máu

Một trong những mặt hàng buôn lậu được yêu thích nhất là kim cương. Đơn giản vì chúng có kích thước nhỏ, dễ che giấu và mang lại lợi nhuận cao.

Thỉnh thoảng, các phiến quân cũng đánh cắp kim cương từ các công ty khai thác hợp pháp. Chúng sẽ tổ chức các cuộc tấn công quy mô lớn vào các mỏ hoặc vào quá trình vận chuyển.

Cuộc chiến ở Angola: 1961 – 2002

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Rất nhiều người bị chết vì đói, bệnh tật hoặc bị tàn sát trong cuộc nội chiến

Nội chiến Angola đã khiến ít nhất 500.000 nghìn người mất mạng. Song song đó là hàng ngàn người khác bị thương do bom đạn.

Chịu trách nhiệm chính cho cuộc chiến này chính là đạo quân nổi loạn UNITA (Liên minh quốc gia vì sự độc lập toàn vẹn của Angola). Đây cũng là tổ chức kiểm soát 60 – 70% lượng kim cương có nguồn gốc từ Angola.

Năm 1998, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã áp đặt một lệnh trừng phạt về kim cương máu. Tuy nhiên, lệnh này đã được gỡ bỏ từ năm 2002.

Kim cương máu ở Cộng hòa Congo (DRC): 1998 – 2003

Đây là cuộc nội chiến vũ trang lớn nhất lịch sử Châu Phi với sự tham gia của 9 nước và 20 nhóm vũ trang.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Trẻ em Châu Phi bị buộc phải làm việc trong các mỏ kim cương

Nó đã gây ra cái chết cho 3,8 triệu người. Đồng thời, đẩy hàng triệu người khác trở thành dân tị nạn. 

Để hoạt động, các nhóm phiến quân đã nhận tài trợ bởi những nước láng giềng. Các tổ chức này cũng cạnh tranh quyền kiểm soát những khu vực giàu kim cương ở phía Đông Bắc đất nước. 

Dù vậy, các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc chưa bao giờ được áp dụng.

Nội chiến Sierra Leone: 1991 – 2002

Ngày 23 tháng 3 năm 1991, một cuộc nội chiến đã diễn ra suốt 11 năm ở Sierra. Có hơn 50.000 người chết khi Mặt trận Thống nhất Cách mạng (RUF) tiến hành lật đổ chính quyền Joseph Momoh. Trong thời gian này, rất nhiều dân thường đã bị giết, cắt tay, hãm hiếp, tra tấn và bắt cóc.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Để có một viên kim cương trên chiếc nhẫn đính hôn

Khi RUF nắm quyền kiểm soát ở phía Đông Nam Sierra Leone, một lớn kim cương phù sa (Alluvial Diamond) đã được khai thác.

Trung bình, tổ chức này thu được 125 triệu đô la mỗi năm nhờ kim cương máu.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Rất nhiều bàn tay đã bị chặt bỏ trong quá trình khai thác

Tính riêng năm 2004, doanh thu từ việc buôn lậu kim cương đã lên đến 130 triệu đô la bất chấp các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc.

Kim cương máu ở Liberia

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Kim cương được phiến quân sử dụng như tiền để trao đổi vũ khí và lương thực

Liberia là quốc gia láng giềng của Sierra Leone. Để ủng hộ cho cuộc nội chiến của Sierra, Liberia đã giao dịch với phiến quân RUF. Trong đó, một bên sẽ cung cấp tiền, vũ khí. bên còn lại sẽ thanh toán bằng kim cương máu.

Ước tính có khoảng 300.000 carat kim cương được khai thác và trao đổi. Mang lại khoảng 25 triệu đô la mỗi năm. 

3,7 triệu sinh mạng đã kết thúc vì kim cương máu

Như vậy, chỉ trong hai thập kỷ ngắn ngủi, 7 quốc gia châu Phi đã bị lôi vào những cuộc xung đột tàn khốc. Không chỉ có Angola, Cộng hòa Congo, Liberia, Sierra Leone mà Côte d’Ivoire, Cộng hòa Trung Phi và Cộng hòa Dân chủ Congo cũng bị ảnh hưởng. 

Qua các cuộc chiến, khoảng 3,7 triệu sinh mệnh đã kết thúc. Ngoài ra, hàng triệu sinh mệnh khác vẫn đang chịu ảnh hưởng nặng nề. Tất cả những điều này đều liên quan đến kim cương máu.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Chỉ trong hai thập kỷ, 7 quốc gia châu Phi đã bị lôi vào những cuộc xung đột tàn khốc liên quan đến kim cương
Đối với phần lớn nhân loại, kim cương là biểu tượng của quyền lực, sự giàu sang. Nó mang ý nghĩa gắn kết, lời thề nguyện trọn đời. Nhưng đối với Châu Phi – nơi có trữ lượng kim cương lớn nhất thế giới thì loại đá quý này giống một lời nguyền hơn là phước lành. 

Khi nhìn về tội ác liên quan đến kim cương máu, hy vọng cái bạn thấy không chỉ là những con số. Hãy nghĩ đến sự phi nhân tính trong các cuộc tàn sát, đánh bom. 

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Những công nhân bị bóc lột

 

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Hàng triệu người đã chết
Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Hàng triệu người đã phải chạy trốn khỏi các vùng nội chiến
Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Họ đánh mất gia đình, bạn bè, tài sản và cả quê hương
Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Hàng triệu người phải sống với một cơ thể không nguyên vẹn
Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Hàng triệu trẻ em bị bắt làm lao động, đào tạo làm binh lính cảm tử
Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Hàng triệu phụ nữ và trẻ em gái từ 3 đến 70 tuổi bị cưỡng hiếp, đánh đập và lạm dụng.
Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Ngày nào các cô gái còn mê đắm vẻ lấp lánh của kim cương mà bỏ qua nguồn gốc của nó. Những đau khổ này sẽ còn tiếp diễn.

Khi con người và môi trường “đổ máu” vì kim cương

Hiện tại, đã 18 năm kể từ khi Quy trình Kimberley ra đời, kim cương máu vẫn còn tồn tại. Nó vẫn thực hiện tốt vai trò của mình là tài trợ cho hoạt động của phiến quân, chính phủ và các nhóm khủng bố.

Phải thừa nhận rằng, quy trình này đã thất bại trong việc ngăn chặn những bất công xảy ra trong việc khai thác kim cương. 

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Quy trình Kimberley dần trở thành phương tiện truyền thông và che mắt khách hàng. Nó hướng người mua ngây thơ đến một giá trị giả tạo, một niềm tin sai lầm.

Đáng buồn hơn, các nhà bán lẻ vẫn sử dụng nó như một chiêu thức PR hiệu quả. Quy trình Kimberley trở thành công cụ lừa phỉnh sự tin tưởng của khách hàng. Nhờ vậy, họ có thể bán một loại “kim cương máu” khác: kim cương không xung đột.

Kim cương và máu của người lao động nghèo

Bạn cần phải biết rằng không chỉ riêng các mỏ do phiến quân kiểm soát; không chỉ ở Zimbabwe hay các mỏ của De Beers… sự bóc lột và cưỡng chế lao động khai thác kim cương diễn ra khắp nơi trên châu Phi.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Thu nhập của thợ mỏ quá ít để duy trì cuộc sống
Ước tính một triệu thợ đào kim cương châu Phi mỗi ngày chỉ kiếm được 1 USD. Đây là thu nhập quá ít ỏi để có thể duy trì cuộc sống.

Hầu hết thợ mỏ đều chìm đắm trong sự nghèo đói cùng cực. Họ thiếu thức ăn, nhu yếu phẩm cơ bản. Họ không có nước sạch để sử dụng và cũng không có nổi một cái nhà vệ sinh đàng hoàng.

Chưa kể, việc sử dụng lao động trẻ em cũng rất phổ biến. Những đứa trẻ ở gần mỏ không được đi học, không được chăm sóc. Chúng không có lựa chọn nào ngoài việc phải theo cha mẹ đi tìm kim cương.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Đứa trẻ sinh ra ở cánh đồng kim cương khi lớn lên cũng sẽ khai thác kim cương như cha mẹ chúng

Ngoài ra, điều kiện làm việc ở các khu mỏ cũng ẩn chứa nhiều nguy hiểm. Những người đào kim cương hoàn toàn không được đào tạo chuyên môn. Họ thiếu kiến thức và cả công cụ thích hợp. 

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Việc khai thác đá quý chỉ được thực hiện bằng tay không

Vì vậy, không hiếm tai nạn lao động đã xảy ra trong quá trình tìm kim loại quý. Các thợ mỏ dễ dàng mất mạng do lở đất, sạt lở hoặc bệnh sốt rét.

Hoạt động mại dâm diễn ra sôi nổi trong các thị trấn có hầm mỏ kim cương cũng là một vấn nạn. Nó làm lan truyền HIV và các bệnh tình dục trong cộng đồng dân cư.

Kim cương thiên nhiên và môi trường

Không chỉ con người mà môi trường cũng bị ảnh hưởng bởi việc khai thác kim cương. 

Ở Angola, các công ty khai thác đã định tuyến các con sông và con suối. Họ xây những cái đập lớn ngăn nước để tạo ra cái bãi kim cương. 

Cách làm vô kế hoạch, vô tổ chức này là nguyên nhân dẫn đến tình trạng xói mòn đất. Việc phá rừng để xây đập cũng phá hủy cả hệ sinh thái.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Loài linh dương ở Angola và 100 loài khác đang bị đe dọa do môi trường bị tàn phá

Ở phía đông Sierra Leone, những người khai thác đã bỏ lại hàng ngàn hố khai thác. Đi cùng đó là sự biến mất của động vật hoang dã, bề mặt đất xói mòn. Không ai có thể canh tác hay trồng bất cứ thứ gì trên đó nữa.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Những hố tử thần do quá trình khai thác kim cương tạo ra

Mặc dù hiện tại việc khai thác song song song với bảo vệ và phục hồi môi trường đang được quan tâm hơn. Nhưng ngay cả khi các biện pháp đó có hiệu quả thì cũng phải mất rất nhiều thời gian.

Lựa chọn đạo đức và trách nhiệm xã hội

Khi nhìn vào một viên kim cương, hầu hết mọi người đều thấy sự lấp lánh và vẻ đẹp hoàn hảo. Rất ít người nào có thể nhận thức sâu sắc sự đau khổ, bất công, nghèo đói và những thứ kinh khủng khác ẩn bên trong nó.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Kim cương có đáng giá như những gì chúng ta được biết?

 

Điều đáng buồn hơn là không chỉ riêng kim cương, có rất nhiều sản phẩm khác đều bắt nguồn từ tội lỗi và phi đạo đức. Ví dụ như mỹ phẩm được thử nghiệm trên động vật; thời trang sử dụng da và lông thú; nhiều sản phẩm được tạo nên từ những công ty phá hoại môi trường, cưỡng bức lao động, sử dụng lao động trẻ em…

Ngay cả điện thoại và máy tính bạn dùng cũng có sử dụng coltan. Khoáng sản này là nguyên nhân của các cuộc chiến ở Congo dẫn đến cái chết của hơn 5 triệu người kể từ năm 1998.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Điện thoại, máy tính con người đang sử dụng cũng là một loại “kim cương máu”

Trong xã hội tiêu thụ, người ta chỉ quan tâm đến sự tiện dụng và giá cả. Đạo đức và ý thức trách nhiệm với xã hội và môi trường dường như đã bị lãng quên.

Dẫu vậy, mọi thứ vẫn còn kịp nếu chúng ta nhận thức và thay đổi. Thay vì nhắm mắt làm ngơ, bạn có thể bắt đầu tham gia vào việc xây dựng chủ nghĩa tiêu dùng đạo đức. 

Hãy chi tiền cho những thứ giá trị, tránh xa những thứ gây hại cho môi trường, động vật và con người.

Sau này, mỗi khi mua một viên kim cương, ngoài việc xem xét trọng lượng, độ tỳ vết, màu sắc hay giác cắt bạn cũng hãy quan tâm đến nguồn gốc của nó để chắc chắn không phải là kim cương máu.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Hãy ý thức hơn về nguồn gốc của kim cương

Ngoài ra, hiện nay cũng có rất nhiều loại đá quý có thể thay thế kim cương tự nhiên. Trong lần mua sắm trang sức tiếp theo, bạn hãy thử mua kim cương nhân tạo, Moissanite hay Swarovski…

Những loại đá này được thử nghiệm và sản xuất trong môi trường thí nghiệm. Chúng có vẻ đẹp, tính chất vật lý hoàn hảo không thua gì kim cương. Đặc biệt, giá cả của chúng cũng phải chăng hơn rất nhiều.

Tất cả kim cương đều là kim cương máu
Hãy trao tình yêu cho người bạn mong muốn gắn bỏ cả đời. Đừng trao đi những viên kim cương máu

Để kết thúc bài viết, xin trích một câu thoại khác trong phim Blood Diamond:

Bạn nghĩ ai sẽ mua những viên đá tôi mang ra? Đó là những cô gái mơ mộng! 

Họ muốn có một đám cưới đẹp như cổ tích và một viên kim cương lớn lấp lánh. Giống như tất cả những thứ họ nhìn thấy trên báo và quảng cáo.

Vậy nên, đừng đến đây và đánh giá về tôi! 

Được thôi, tôi cung cấp một dịch vụ, thế giới muốn những gì tôi có và họ muốn nó rẻ. Vậy nên cưng à, chúng ta hãy vượt qua lương tâm chính mình và cùng kinh doanh nào!”

Hiện nay việc khai thác, sở hữu kim cương tự nhiên không phải là sự lựa chọn tối ưu cho môi trường và kinh tế của bản thân vì mức giá của nó vẫn còn quá cao, thay vào đó người dùng có thể lựa chọn Moissanite, bởi nó có vẻ đẹp và đặc điểm tương đồng gần như hoàn toàn kim cương tự nhiên nhưng có mức giá tốt hơn rất nhiều.

Bạn hãy xem thêm:

Hiện tại Jemmia có 3 Showroom để quý khách hàng trải nghiệm trực tiếp trang sức Moissanite tại:

Xem nhẫn cầu hôn 2020Xem giá kim cương